Het is een beetje te vroeg om te kunnen spreken van een gedeeltelijke omkering van de globalisering, maar de laatste maanden spreek ik allerlei verschillende mensen die met verhalen komen van tekenen van een - noem het maar - omgekeerde beweging. Ik hoorde dat documentairemakers nadachten over het thema. Ik hoorde de verhalen naar aanleiding van het boek The Black Swan van Taleb over de impact van het hoogstonwaarschijnlijke. Ja, onze wereld kan schokken beter opvangen door internationaal verknoopt te zijn. Maar, als er dan een keer een kredietcrisis ergens in de VS begint, dan komen we ook allemaal aan de beurt en gebeurt het onwaarschijnlijke overal.

En dan heb je nog de visies over het bestrijden van de milieucrisis. Hoe zinvol is het om voedsel nog langer over de wereld heen en weer te transporteren? Vraagt dat niet veel meer om het lokaal produceren van groenten, fruit, zuivel en vlees? In het verlengde van de food miles discussie (hoeveel kilometer legt uw eten af?), speelt ook de discussie over onze energievoorziening. Met Duitsland en een aantal Scandinavische regio's als voorbeeld, zie je dat decentrale energie opwekking de toekomst heeft. Overal zonnepanelen. Ieder huis wekt stroom op, levert dat aan een regionaal distributiepunt en die verdeelt het weer over iedereen. In Duitsland zijn energiebedrijven verplicht deze stroom af te nemen. Decentraal energie opwekken, decentraal voedsel verbouwen en distribueren.

Dan hoor ik Sir Ken Robinson zeggen dat het model dat het beste past bij de talentontwikkeling van vandaag niet langer een industrieel model van lineaire leerlijnen is, maar zich het beste laat omschrijven als een agrarisch model. Een op de lokale omstandigheden gerichte aanpak van leren en ontwikkelen die streeft naar een zo groot mogelijke verscheidenheid die gecreëerd wordt door het scheppen van randvoorwaarden in een gemeenschap. En dan zegt Richard Florida daar bovenop dat het antwoord op de crisis niet ligt in nationale of globale maatregelen, maar in een grote variëteit van lokale oplossingen. Steden en regio's dienen zich te onderscheiden door anders te zijn dan de anderen. In de VS zijn verschillende staten bezig om los van Washington hun eigen wetten en maatregelen in te voeren. Op milieugebied. Op het gebied van medische zorg. Soms hebben zij die ruimte, soms nemen zij die. Wat betekent dat voor de samenhang van de Verenigde Staten? Vooralsnog worden al die discussies op diverse podia gevoerd. Maar, stel nu eens dat ze samen komen?